Onderzoek naar sexueel misbruik, dankzij SP

Dankzij het initiatief van Sharon Gesthuizen (ingediend samen met de PvdA) komt er een "onafhankelijk onderzoek naar de rol en verantwoordelijkheid van de overheid bij het voorkomen van seksueel misbruik". (SP, 21 februari 2017)

Fantastisch nieuws, maar er is nog een heel lange weg te gaan, voordat definitief paal en perk gesteld kan worden aan dit en andere soorten van misbruik.

Zoals het artikel ook al aangeeft is er in het verleden wel onderzoek gedaan naar de verantwoordelijkheid van de RK kerk en andere groepen, "maar nooit naar de overheid en de volksvertegenwoordiging", ondanks het gegeven dat bijv. de RK Kerk "in het verzuilde Nederland een protegé was van een deel van de machthebbers", o.a. in de politiek. Zo was enkele jaren geleden het rapport van de daartoe in het leven geroepen "commissie Deetman" (onder leiding van de CDA-er Wim Deetman) veel te schappelijk voor de misdadigers. (zie Deetman meldde belastende feiten bisschop Van Luyn niet in NRC en Commissie Deetman ontzag bisschop Van Luyn op Nu.nl van 16 maart 2013). Zie in dit verband ook Commissies en Rapporten (op 21 juli 2013 gepubliceerd in de blog "De meisjes van Zetten").

Het zou goed zijn wanneer er ook regels zouden komen tegen belangenverstrengeling in de politiek voor wat betreft de (niet-politieke, waaronder begrepen sociale en economische) persoonlijke overtuigingen van de leden van Eerste en Tweede Kamer, én van het ambtenarencorps. Net zoals op een Openbare School best (bij)gelovige mensen kunnen werken, die echter hun eigen overtuigingen op dat vlak buiten de school moeten houden.

Ik vrees dat, net zoals nu bij de belangenverstrengelingen van met name VVD-ers, ook mensen met bepaalde persoonlijke voorkeuren en/of overtuigingen daar moeite mee zullen hebben, maar ze kunnen daar dan in ieder geval op aangesproken worden, indien nodig tot vóór de rechter.


Overigens vind ik dat godsdienst -net zoals bijvoorbeeld het fanschap van een voetbalclub of een hobby (postzegelverzamelen)- iets strikt persoonlijks is - en als zodanig beschouwd zou moeten worden. Het is onredelijk dat iemand (of een bepaalde groep mensen) kan bepalen dat iedereen moet leven volgens regels die afkomstig zijn uit een boek, dat geschreven zou zijn door (of geïnspireerd door) een of ander superwezen (god of wie/wat dan ook), waarvan het bestaan nooit bewezen is (behalve dan op grond van dat "heilige" boek).

Desondanks heeft dat boek (hebben die boeken) in de loop van de geschiedenis al miljoenen moorden gerechtvaardigd! Denk aan de kruistochten, de Inquisitie, de homovervolging door de diverse christelijke secten, de vervolging van de Palestijnen door de onstaat (want geen vaste grenzen) Israel, of de heilige oorlogen van bepaalde groepen moslims.

Over Zwarte Piet, slavernij en ander geneuzel

Wat is er toch elk jaar aan de hand met sommige clubs, die een traditioneel feest proberen te verzieken? Waarbij dan belachelijke oplossingen worden bedacht als Blauwe Pieten (of Oranje Pieten met pimpelpaarse stipjes?). Zouden die Blauwe Pieten soms door schoorstenen gekropen hebben met blauw roet (van mensen met blauw bloed)? En hoe is het toch mogelijk dat er zo veel mensen zijn die dit geneuzel serieus nemen (zie Het Parool van eergisteren). 

 
Of voelen bepaalde groepen Nederlanders zich nog steeds schuldig voor de slavernij, waarmee hun voorouders zich verrijkt hebben? Laat die groepen het van die uitbuiters geërfde geld (met rente) dan maar gauw aan goede doelen geven (en dan niet aan goede doelen met directeuren met een hoog "salaris"!). Of, beter nog, aan de slaven van onze tijd, aan de arbeiders, die nog steeds worden uitgeperst om ervoor te zorgen dat de nuttelozen van de samenleving nog steeds even luxe kunnen leven als in de tijd toen negers daarvoor gebruikt konden worden. Laat ik voor die uitbuiters maar even uitleggen wat de moderne slaven zijn, want rijkdom valt écht niet altijd samen met intelligentie (ik hoef alleen maar aan een bepaalde pilsminnende adellijke persoon te denken...).

 

De moderne slaven, dat zijn de arbeiders, die alleen gebruikt (misbruikt) worden om de bankrekeningen van de plofkoppen (oftewel "kakkers" of "patsers") met grote bedragen te blijven vullen, wier salaris naar willekeur verlaagd wordt en die (naar behoefte van de kapitalisten) op straat worden gezet met een uitgeklede uitkering. Die, als ze ziek of oud zijn, nóg minder rechten hebben op een menswaardig bestaan, en dan ook maar zo vlug mogelijk moeten sterven zodra ze niet meer in staat zijn om bij te dragen aan het luxe leven van de moderne slavendrijvers, omdat ze dan toch alleen maar geld kosten. Die slavendrijvens beschikken daarvoor over een stelletje lakeien, die daartoe -zogenaamd democratisch- de uitbuiting en de uithongeringen van de slaven op papier legaliseren.

 
En als het dan toch over slavernij gaat, dan kan het ook geen kwaad om erbij stil te staan, dat de slavernij gelegitimeerd is door de Rooms Katholieke kerk, met name door paus Nicolaas V (in zijn bullen Dum Diversas uit 1452 en bevestigd in Romanus Pontifex uit 1455), waarin hij de Portugese Prins Henrique Navegador (Hendrik de Zeevaarder) het recht gaf Saracenen en andere ongelovigen tot slaaf te maken, met inbegrip van hun nakomelingen.

  Deze Rooms Katholieke kerk is, voor wie dat vergeten mocht zijn, dezelfde van de inquisitie, de kruistochten en het stiekeme misbruik van kinderen - en dan niet te vergeten het steunen van dictaturen, zoals die van Pinochet, Franco (katholieke nonnen hebben bijv., tot ver na de dood van Franco, kinderen geroofd van Republikeinse ouders - zie hierover o.a. het boek «De gestolen kinderen» van Gerardo Soso y Koelemeijer) Videla, Hitler, Mussolini (in ruil daarvoor kreeg de RK Kerk in 1929 het Vaticaan toegewezen, nadat in 1871 de Italiaanse staat de Kerkelijke Staat geannexeerd had), en ook de kerk die ervoor gezorgd heeft dat er in Afrika grote aantallen mensen met AIDS besmet zijn tengevolge van de Roomse propaganda tegen het gebruik van condooms.

 
Daar het niet mogelijk is (bijv.) het Nederlandse 'koningshuis' aan te spreken op de koloniale misdragingen in het verleden van hun officiële voorouders, moet het onderhand ook maar eens afgelopen zijn met al het gezeur over verontschuldigingen aan de nakomelingen van slaven uit een grijs verleden. Netzomin als de huidige Nederlandse bevolking (uitgezonderd de feitelijke en ideologische erfgenamen van de Oost- en West-Indische Compagnie) zich bezighoudt of gehouden heeft met de slavenhandel, gaan ook de afstammelingen van de slaven niet gebukt onder de gevolgen daarvan (althans niet meer dan de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking). Of zouden onze Antilliaanse en Surinaamse medeburgers werkelijk terugwillen naar bijv. Ghana?

Schoenmaker (in het Spaans: Zapatero), blijf bij je leest!

Eerlijk gezegd weet ik niet wat voor (beroeps)opleiding José Luis Rodríguez Zapatero (binnen en buiten Spanje vaak afgekort tot Zapatero) heeft gevolgd, maar... ik weet wel dat hij niet erg geschikt is als politicus.

Hij heeft inderdaad tijdens zijn eerste regeerperiode zijn belofte uitgevoerd dat hij de Spaanse deelname aan de oorlog in Irak zou beëindigen, maar die goede beslissing deed hij een half jaar geleden weer teniet door troepen naar Afghanistan te sturen, die -volgens de minister van oorlog, Carme Chacón- niet op korte termijn zullen worden teruggetrokken (La Voz de Galicia, 10 october 2009).

Het is ook een feit dat hij af en toe maatregelen neemt die de postfascistische Partido Popular (PP) niet naar de zin zijn, zoals op het gebied van onderwijs of de herziening van de Abortuswet, ook al bedreigt de katholieke kerk iedereen die die wet steunt met automatische excommunicatie.

Maar voor de rest lijkt zijn régime (net als zijn partij, de PSOE, letterlijk Spaanse Socialistische Arbeiderspartij) vooral bezig met de wens om de komende verkiezingen niet aan de PP te verliezen. Het favoriete onderwerp daarbij is de strijd tegen het "terrorisme van ETA", die zoals iedereen weet -of zou moeten weten- een beweging is die ijvert voor de Baskische onafhankelijkheid. (De afkorting staat voor Euskadi ta Askatasuna, d.w.z. Baskenland en Vrijheid). Deze beweging ontstond in 1959 uit de strijd tegen de dictatuur van Franco, die zich in het Baskenland nog wreder deed voelen dan in de rest van Spanje.

Zoals ik onlangs ergens las (zie mijn artikel Hoeveel doden door Franco en het franquisme? van 10 october dit jaar) heeft ETA in de 50 jaar van zijn bestaan bijna duizend dodelijke slachtoffers gemaakt (dat wil zeggen bijna 20 per jaar) - waarbij het geen kwaad kan dat we ons afvragen hoeveel daarvan daadwerkelijk voor rekening van ETA komen en hoeveel voor valse-vlag-operaties om ETA te kunnen beschuldigen... Zoals ik echter in dat artikel al zei, heeft Franco véél, zéér veel meer doden op zijn geweten door zijn opstand tegen de wettige Republiek Spanje (in de Burgeroorlog, 1936-1939, en later tijdens zijn dictatuur, die voortduurde tot na zijn dood op 20 november 1975).
Of, om het zo te stellen dat iedereen het kan begrijpen: hoeveel doden vallen er door het verkeersterrorisme (te hoge snelheid, vooral in combinatie met alcohol? Dat zijn er beslist héél wat meer.

Rekening houdend met het voorafgaande is het verrassend (niet zo erg verrassend overigens, zoals ik later zal toelichten), dat de schuldigen van het franquisme gewoon rustig op hun oude dag stierven of nog steeds rustig voortleven, velen nog steeds op hoge posities. Er is geen Neurenberg-achtig proces geweest tegen de oorlogsmisdadigers van de franquistische Burgeroorlog. Integendeel, bij de dood van Franco werd besloten tot een "vreedzame overgang", om ongeregeldheden in Spanje te voorkomen (en om ervoor te zorgen dat de fascisten niet gestraft zouden worden). De laatste tijd wordt er regelmatig gesproken over een "Memoria Histórica" [Historisch Geheugen], maar ook dat is vooral symbolisch, want het régime weigert conclusies te trekken uit alles wat bekend is - en beslist niet door gebrek aan bijzonderheden. De lijst van over de Burgeroorlog en over het franquisme gepubliceerde boeken is eindeloos. In veel Spaanse dorpen weten de ouderen nog precies wie hun familieleden verrieden aan de fascisten en wie hen mee "uit wandelen" namen om hen langs een stille landweg te vermoorden.

Bij een iets nadere beschouwing van de Spaanse regering is het niet meer zo moeilijk te begrijpen waarom de situatie nog steeds zo sterk doet denken aan de tijd van Franco. Koning Juan Carlos de Borbón zwoer indertijd geen trouw aan de Spaanse grondwet, maar aan de beginselen van de Movimiento [de franquistische Beweging], zoals duidelijk te zien is in de hierna tussengevoegde video.
In de niet-geautoriseerde biografie van Juan Carlos, Un rey golpe a golpe (door Patricia Sverlo), wordt overduidelijk uiteengezet hoe hij werd geselecteerd en voorbereid ("atado y bien atado" - "stevig gebonden", zoals de dictator zou zeggen) om het franquisme in ere te houden. Niet alleen dat... het boek legt ook uit hoe de PSOE ontdaan werd van de meest linkse elementen, zodat de partij kon deelnemen aan het type kapitalistische staat dat een rustige toekomst zou waarborgen voor de franquistische fascisten en hun erfgenamen.
Toen in 1975 als eerste stap van de "overgang" toestemming werd gegeven voor het oprichten voor "politieke associaties", verbonden de postfascisten zich in de "Alianza Popular", die na enige jaren haar naam veranderde in Partido Popular, de partij die nog steeds de PSOE de meeste kopzorgen bezorgt. [foto: Dwarslezer - Peñiscola, lente 1975: het frisdrankbedrijf Kas maakte reclame voor het mengen van hun drank met vodka onder de spreuk "associaties toegestaan".]

Niet alleen de koning van de Spaanse staat is een rechtstreekse opvolger van dictator Franco. Ook veel politici van het régime Zapatero en mensen op hoge posten hebben stevige wortels in het franquisme. Voor een eerste overzicht verwijs ik naar El franquismo y lo de hoy [Het franquisme en wat we tegenwoordig hebben] in El Manifiesto van 13 december 2008).

Door de, zowel door de PP als door de PSOE, tegen ETA gerichte propaganda, waarbij de laatste jaren (ook door alle massamedia) nog uitsluitend verwezen wordt naar "de terroristische bende ETA", heeft de PSOE zich nu in een positie gemanoeuvreerd, waarin het niet meer mogelijk is (ook al zou ze begrijpen dat enkel een dialoog tussen alle sectoren van de Baskische bevolking tot een blijvende oplossing van de huidige problemen kan leiden) om haar hardhandige benadering (eventueel gedeeltelijk) te laten varen, uit angst dat de PP de volgende verkiezingen zal winnen. Een groot deel van de bevolking laat zich nog steeds manipuleren door de Katholieke kerk, de trouwste bondgenoot van Franco (naast de Italiaanse fascisten en de Duitse nazi's gedurende de Burgeroorlog) en nog een heleboel Spanjaarden zijn intussen, na de jarenlange officiële propaganda, zó bezeten van paniek voor ETA, dat ze alles zullen steunen wat tegen ETA is.

Op dit moment is de situatie al zover geëvolueerd dat elke linkse beweging in het Baskenland (die niet eens politiek hoeft te zijn), bijna automatisch beschouwd wordt als een dekmantel voor ETA. Zo probeerde het régime vóór de laatste Europese verkiezingen de partij II-SP (Iniciativa Internacionalista-Solidaridad entre los Pueblos [Internationalistisch Initiatief - Solidariteit tussen de Volkeren]) te verbieden, op verdenking een dekmantel te zijn van Batasuna (ABC, 2 mei 2009), een al eerder verboden politieke partij (zoals talloze andere partijen), wegens de verdenking een dekmantel te zijn van ETA. In het geval van II-SP lukte dat niet, maar desalniettemin beschuldigden niet lang daarna (El País, 22 juni dit jaar) de PSOE en de PP opnieuw II-SP, deze keer wegens het dreigen met aanslagen, terwijl Alfonso Sastre, kandidaat voor II-SP, de vorige dag in een in de Baskische krant GARA gepubliceerd artikel een waarschuwing opnam, een advies om eindelijk te komen tot een dialoog, en geenszins een dreigement uitsprak:

Maar als we naar de bodem van de kwestie gaan, en ik richt me nu tot de PSOE, de partij die ik graag tenminste een gedeelte van haar verloren eer zou zien herwinnen: is het waar - zelfs mogelijk - dat u niet ziet dat het probleem niet is dat er sprake is van een kleine (maar zelfs enorme) bende moordenaars met grote hoektanden en bloeddorstig die, zoals u en uw vrienden zeggen, niets anders kunnen en wensen dan doden? Is het dan waar dat u iets zo duidelijk zichtbaars niet ziet: dat er hier sprake is van een ernstig politiek conflict, dat alleen op politieke basis kan worden opgelost? Is het tenslotte écht waar dat u er zich nog steeds geen rekenschap van hebt gegeven dat de oplossing van dit conflict, dat zoveel leed veroorzaakt, ligt in de mogelijkheid van overleg? Naar welke «meer overtuigende» middelen verwijst u, meneer López [Patxi López van de Baskische tak van de PSOE, voorzitter van de Baskische deelregering]? Staat u soms achter de gasvormige ideeën van dat zielige typetje van de PP, dat ik eerder citeerde? [Carlos Iturgaiz had voorgesteld alle ETA-leden en "alles wat terrorisme betekent" te vergassen.]
Als dat zo is, dan hoop ik dat jullie gebiecht hebben, want dan wachten en bedreigen ons tijden met veel pijn in plaats van de vrede, die uiteraard nooit bereikt kan worden als u besluit om een groter of kleiner deel van ons te vernietigen in die nieuwe, door dat personage Iturgaiz geïnspireerde, gaskamers. Arme wij, maar ook: arme jullie!

De voorlopig droevige climax van de anti-Baskische onderdrukking vond de 24e van deze maand plaats, toen de Spaanse politie en de Guardia Civil met in totaal 650 agenten (Kaosenlared, 24 november) 's morgens in alle vroegte in woningen binnenvielen en daar 36 jongeren arresteerden, door de Catalaanse TV-zender TV3 omschreven als "veronderstelde leden van SEGI, dat beschouwd wordt als de jeugdtak van Batasuna".
Volgens de minister van Binnenlandse Zaken is daarmee "de jeugdopleiding van ETA ... onthoofd". (El País, 24 november, en het grootste deel van de gelijkgeschakelde Spaanse pers). En dat, terwijl mij de informatie van TV3 veel waarschijnlijker lijkt, dat verondersteld wordt dat de gearresteerden lid zijn van SEGI, en dat SEGI beschouwd wordt als de jeugdtak van Batasuna. Als er daarbij ook nog rekening mee wordt gehouden dat Batasuna verboden werd omdat het beschouwd werd als politieke tak van ETA, dan kan men concluderen dat in Baskenland de situatie precies hetzelfde is als tijdens de dictatuur van Franco, toen iedereen die het niet eens was met het régime automatisch een 'rooie' was.

Bij 92 huiszoekingen werden bovendien "documentatie en publicaties van SEGI en ETA gevonden, informatiedragers, materiaal voor het maken van explosieven en brandbommen, 6.000 euro in enveloppen en handgeschreven aantekeningen met nummerborden (La Vanguardia, 24 november).

Kennelijk is het in Baskenland niet meer toegestaan politieke documentatie in zijn bezit te hebben [hoe zit het dan met de politieke vrijheden in de zo geprezen Spaanse democratie?], of bijv. USB-sticks, lucifers, benzine voor aanstekers of alcohol om wonden te ontsmetten, of vuurwerk voor een feestje [tenslotte allemaal dingen waarmee explosieven en brandbommen kunnen worden gemaakt]. En waarom zou iemand geen geld mogen bewaren in enveloppen? Of mag dat alleen in een brandkast (of in een belastingparadijs, zoals beslist het geval is bij één of meer Spaanse politici)? En -wat eng!- handgeschreven aantekeningen! Misschien college-aantekeningen van een student? En met nummerborden verwacht ik niet dat er gauw een oorlog begonnen zal worden, toch?

Het rechtse dagblad Diario Crítico (24 november) beschouwt SEGI "als het ETA-equivalent van het fascistische 'Frente de Juventudes' [Jeugdfront]". Voor hetzelfde geld hadden ze de "Guerrilleros de Cristo Rey" [Guerrilleros van Christus Koning] kunnen noemen, de katholiek-fascistische knokploegen uit het laatste decennium van Franco's dictatuur. Bij deze krant zullen ze wel weten waarom ze dit vermelden, ik zie het verband niet, maar ik ben -uiteraard!- ook geen fascist...

De Portugese publicatie Esquerda.net spreekt anderzijds over "34 jonge Baskische strevers naar onafhankelijkheid", en daarmee slaan ze de spijker op de kop. De slachtoffers van het terrorisme zijn de Spaanse politiek volledig worst. Zij worden alleen gebruikt voor het bereiken van haar eigen doeleinden: het handhaven van de eenheid van de Spaanse staat, zoals Franco gedecreteerd had, en elke poging om onafhankelijkheid te verkrijgen moet afgestraft worden. In plaats van de mensenrechten en de politieke rechten te respecteren, kunnen de politici niet anders reageren dan het hondje van Pavlov, zodra ze verwachten dat iemand de mogelijke onafhankelijkheid van het Baskenland zou kunnen overwegen. Ze moeten er beslist van overtuigd zijn dat een, democratische, meerderheid een dergelijke optie zou steunen, want waarom zouden ze anders zo bang zijn voor een echt politiek debat? Wat hebben ze te verliezen? De dankbaarheid van de dictator? Die is al lang tot stof vergaan en zal zeker niet terugkomen om zijn 'trouweloze' dienaars te straffen...

Ik ben ervan overtuigd dat Alfonso Sastre al het gelijk van de wereld heeft (en hij is niet de enige) als hij een oproep doet tot een politieke oplossing via overleg. Zonder overleg zullen de gevolgen rampzalig zijn. Dat is geen dreigement, maar de uitkomst van mijn (onze) analyse van de huidige situatie.
En als Zapatero het aantal nodeloze doden in Spanje wil terugdringen, laat hij zich dan inzetten om voor elkaar te krijgen dat auto's voorzien worden van apparatuur waarmee (via sensoren op het stuur) nagegaan kan worden of de bestuurder alcohol gedronken heeft, in welk geval de motor niet opstart. Of hij zou gewoon kunnen beginnen met het veiliger maken van veel wegen (wegdek, bochten, signalisering, enz.).

Slavernij-herdenking?

In een eerdere notitie heb ik mijn verbazing al uitgesproken over de ongerechtvaardigde verontwaardiging van Van Aartsen over het uitjouwen van minister Verdomd.

Ik blijf me er daarnaast ook nog steeds over verwonderen dat de slavernij 'herdacht' wordt, alsof de slavernij afgeschaft zou zijn. Is dit soort herdenkingen bedoeld als een middel om ervoor te zorgen dat het hele Nederlandse volk zich verantwoordelijk voelt voor hetgeen de slaven indertijd is aangedaan? Met andere woorden: om te voorkomen dat wij degenen zullen aanwijzen die er daadwerkelijk verantwoordelijk voor waren?

In veel, zo niet alle gevallen, werden de slaven door andere stammen uit West-Afrika verkocht aan witte slavenhandelaars. Die slavenhandelaars waren grote handelshuizen, niet de gewone Nederlanders. Het 'gewone volk' profiteerde niet van de winsten op de slavenhandel (en op de in de kolonieën gestolen rijkdommen) - net zoals tegenwoordig het grootste deel van de Nederlanders niet profiteert van de winsten die in Nederland gemaakt worden.

Wanneer er dus al iets gedaan zou moeten worden ter herdenking van de slavernij, dan zouden de erfgenamen/afstammelingen van degenen die zich toen verrijkt hebben met deze mensenhandel zich op hun blote knieën moeten verontschuldigen voor wat hun voorouders op hun geweten hadden. Uiteraard samen met vertegenwoordigers van de Katholieke Kerk (die immers bepaald had dat zwarte mensen geen volwaardige mensen waren en dat ze dus als slaven verhandeld mochten worden).

Tevens zouden ze hun -indertijd bij elkaar gestolen en overgeërfde- rijkdommen met onmiddellijke ingang moeten teruggeven aan de nazaten van de bestolenen. De beste manier om dat te doen zou zijn door deze over te dragen aan betrouwbare stichtingen als Novib.

Overigens kan het geen kwaad erop te wijzen dat de slavernij niet echt is afgeschaft. Zij is alleen aangepast aan de industrialisatie. De traditionele slavernij was efficiënt in een landbouweconomie, zoals in de grote plantages in het Zuiden van de VS. In een industriële samenleving (zoals indertijd in het Noorden van de VS is het veel efficiënter gebruik te maken van een massa arbeiders, die naar willekeur kunnen worden ingeschakeld of ontslagen. Dát is de reden waarom de slavernij 'afgeschaft' is, ofschoon er uiteraard beslist mensen geweest zullen zijn, die zich om principiële redenen tegen de slavernij verzet hebben.

Om de moderne slavernij in stand te houden is het alleen maar nodig te zorgen voor een grote groep armen, die geen andere mogelijkheid heeft dan zich voor een minimaal loon te laten dwingen tot een geestdodende baan. Zoals we allemaal weten zet het huidige Nederlandse regime zich ten volle in om het aantal behoeftigen te laten stijgen.
 
Het is daarbij onze redding dat het -paradoxaal- in het belang is van het kapitalisme dat we geld besteden, omdat er anders geen winst kan worden gemaakt. Anders zouden we ongetwijfeld -zoals ten tijde van de slavernij van enkele eeuwen geleden- weer tewerkgesteld zijn op de landerijen van de ware schuldigen aan de slavernij. Tenslotte leefden die van wat ze hun slaven konden laten doen: bomen omhakken, huisje bouwen, schapen scheren, wol spinnen en kleding maken, voedsel verbouwen en koken, dat soort dingen. Daarvoor was geen geld nodig, dus ook geen arbeiders met een salaris.